Yazar: Kübra Derin
-
Yazımı değişen kelimeler: TDK söylüyor, medyanın çoğu dinlemiyor
Türk Dil Kurumu (TDK) 18 kelimenin yazımını iki yıl önce değiştirmişti. Son aylarda yayımlanan yüzlerce haberi tarayarak medyanın bu değişikliğe ne kadar uyduğunu araştırdık. Haberlerde de sıkça geçen, “ünvan” ve “kayyım” gibi sekiz kelimeyi inceledik. Sonuçlara göre medyanın büyük bölümü TDK’nin 2023 tarihli yönergesine uymadı. Journo’da 2022 tarihli “Gazeteciler imlada hangi kaynakları referans alıyor” başlıklı
-
Medyanın klişe şampiyonları: Milliyet, Sabah, Habertürk…
Şok sözler, sürpriz gelişme, uzmanlar uyarıyor… Tık avcılığına yönelik bu tür klişe ifadelerden 10’unu seçip bir ay boyunca bunları en çok hangi yayıncıların haber başlıklarında kullandığını araştırdık. Ulusal medyada Milliyet, Sabah, Habertürk ve Fanatik zirveyi kimseye bırakmadı. Google algoritması bu tık avcılığını teşvik ettiğinden, pek kimsenin bilmediği haber siteleri de bu tür başlıklarla milyonlarca okura
-
Resmî ilan geliri nasıl dağıtılıyor, öğrenemedik: Ne BİK ne de medya kuruluşları bu veriyi paylaşıyor
Basın İlan Kurumu’ndan (BİK), 2024’ün ilk 5 ayında haber sitelerine 500 milyonu lirayı aşkın resmî ilan geliri aktarıldığını öğrendik. Vatandaşların vergileriyle oluşturulan bu gelir havuzundan hangi kuruluşa ne kadar para aktarıldığını ise BİK “ticari sır” gerekçesiyle açıklamayı reddediyor. Yaklaşık 400 medya kuruluşuna BİK’ten ne kadar gelir edindiklerini sorduğumuzda da bu veriye ulaşamadık. Sadece 3 yerel
-
TDK’den cevap geldi: Değiştirdik ama listeyi paylaşmayız
Türk Dil Kurumu (TDK), Türkçe Sözlük ile Yazım Kılavuzu’nun yeni baskısında birçok sözcüğün yazımını değiştirmişti. Bu karar medyada haber olunca kurumun internet sitesinde bazı sözcüklerin yazımının bir kez daha değiştirildiği görülmüştü. Bu durumun nedenini TDK’ye sorduk ve yazımı değiştirilen kelimelerin bir listesini istedik. Kurumdan gelen yanıtta, “gerekli görülen düzenlemelerin uzlaşıyla yapıldığı” belirtildikten sonra, “Yapılan değişiklikler
-
TDK açıkladı: Değişen kelimeler ve yeni yazım kuralları
Türk Dil Kurumu (TDK) 18 sözcüğün yazımını değiştirdi. Bazı kelimelerin tanımlarının cinsiyetçi olduğu gerekçesiyle sözlükten çıkarılmasının yanı sıra “horon tepmek” ifadesinin ve “Türkiyeli” kelimesinin sözlüğe eklenmesi de tartışma yarattı. Gözden kaçan önemli ve ilginç değişiklikler de var. Örneğin eskiden ayrı yazılan “ki” her zaman bağlaçtı. Oysa TDK’nin yeni kurallarına göre bu kelimenin türü, cümledeki anlamına
-
Noktalı virgül (;) kullanımı: Nerelerde kullanılır, anlamı, görevleri ve örnekleri
Noktalı virgül (;) işareti, TDK yönergesine göre “cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.” En çok yazım hatasına yol açan noktalama işaretlerinden biri olan noktalı virgülün kullanımına dair kuralları, nerelerde kullanıldığını, anlamını, görevini ve tarihini bu içerikte aktarıyoruz. Noktalı virgülün kullanımına dair sorularla kendinizi sınayabilir ve örnek cümlelerle bildiklerinizi pekiştirebilirsiniz. “Türkçede
-
Fay hattı ile fay aynı anlama gelmiyor: Deprem haberlerinde dil hataları
Deprem haberlerinde gözümüze çarpan dil hatalarını listeledik. Bunların bazıları yazım yanlışları, bazıları anlatım bozuklukları, bazıları ise kavramların anlamını bilmemekten veya karıştırmaktan kaynaklanıyor. Örneğin “fay” ve “fay hattı” arasında ince bir anlam ayrımı var. Fransızca “faille” sözcüğünden uyarlanan jeolojik bir terim olan “fay” için Türk Dil Kurumu (TDK), “Kayaç kütlelerinin bir kırılma düzlemi boyunca yerlerinden kayması,
-
Fikret Otyam ve edebi gazetecilik: Röportaj başkaldırmadır
Türkiye’de “edebi gazetecilik” deyince Yaşar Kemal ile birlikte akla ilk gelen isimlerden olan Fikret Otyam tam 96 yıl önce doğmuştu. 2015’te kaybettiğimiz ressam, gazeteci ve yazar Otyam, röportajı şöyle tanımlamıştı: “Yalansız dolansız, konunun ıcığını cıcığını çıkararak temeli insana dayanan bir anlatım türüdür. Halkın dili olmak, halkın gözü kulağı olmak, hayınlığa, insan dışılığa, yasa dışılığa, ezmeye,
-
Suat Derviş: Kadınların yıldızları gönüllerince seyretme haklarını savunan gazeteci
Suat Derviş, tarihimizde derin bir iz bırakan, ancak yıllarca unutturulan bir başka gazetecilik öncüsü. Haber için Türkiye’den Avrupa’ya giden ilk kadın muhabir olan, Türkçe bir gazetedeki ilk kadın sayfasının editörlüğünü yapan, ilk basın sendikamızın kurucuları arasında yer alan ve yönettiği dergide edebiyatın o dönemdeki en ünlü isimlerini bir araya getiren Suat Derviş’i, 50. ölüm yıldönümünde
-
Gazeteciler imlada hangi kaynakları referans alıyor? 5 haber merkezinde son durum
Editörler, bir haberde geçen sözcüğün nasıl yazılacağına karar verirken hangi kaynağı referans alıyor? Bu soruyu; Sözcü, Cumhuriyet, T24, Independent Türkçe ve Kapsül editörlerine sordum. Cevaplarda ismi sıkça anılan ünlü dilbilimci Necmiye Alpay’ın da görüşünü aldım. Editörlere göre imladaki farklılıkların temel nedenlerinden biri, habercilerin, “TDK’cı mısın, Dil Dernekçi misin” diye bölünmesinden kaynaklanıyor. Devletin dil politikasındaki “inatlaşmaya”